Xương là cơ quan quan trọng chịu trách nhiệm nâng đỡ toàn bộ cơ thể. Đảm bảo hệ xương chắc khỏe sẽ giúp cải thiện thể chất. Trong bài viết này, TVBUY sẽ cùng bạn khám phá sự hình thành và phát triển của xương đồng thời cung cấp các phương pháp hiệu quả để gia tăng chiều cao.
Xương là một mô sống phát triển, chủ yếu bao gồm Collagen, Canxi, Phốt pho… Xương cung cấp một phần khung cứng, bảo vệ các cơ quan mềm và nâng đỡ cơ thể. Trong quá trình phát triển của con người, các tế bào xương cũ liên tục được thay thế bởi các tế bào mới.
Xương được cấu thành từ nhiều dưỡng chất khác nhau
Các loại xương trong cơ thể
Có 2 loại xương chính cấu thành khung xương của con người, bao gồm:
Xương vỏ (xương đặc)
Xương xốp (xương dệt)
Một người trưởng thành bình thường có khoảng 206 xương trong cơ thể, tạo nên hệ thống xương vững mạnh. Trong giai đoạn từ lúc mới sinh cho đến khoảng 20 tuổi, hệ xương sẽ không ngừng phát triển để gia tăng kích thước, từ đó giúp cải thiện chiều cao và vóc dáng.
Xương là mô sống với thành phần chủ yếu là Canxi, Collagen, Phốt pho. Xương có hai loại chính là xương vỏ và xương xốp. Xương sẽ phát triển mạnh trong giai đoạn gia tăng chiều cao tự nhiên. Ở người trưởng thành thường có khoảng 206 chiếc xương.
Xương phát triển thông qua hai quá trình chính, bao gồm cốt hóa nội mạng và cốt hóa nội sụn. Tuy có sự khác biệt về quy trình cấu trúc xương tạo thành từ cả hai phương pháp này đều giống nhau.
Quá trình hình thành và phát triển xương diễn ra trong thời gian dài
Cốt hóa nội màng diễn ra từ giai đoạn thai nhi diễn ra không ngừng cho đến độ tuổi vị thành niên. Quá trình này bắt đầu khi các tế bào mô trong xương tập hợp lại và dần trở thành tế bào chuyên biệt. Một số tế bào sẽ trở thành mao mạch, số khác trở thành tế bào tạo xương hoặc nguyên bào xương.
Các tế bào tạo xương sẽ tạo ra chất nền bằng cách tổng hợp nhiều khoáng chất như Canxi, Collagen… Chất nền này sẽ hóa cứng sau vài ngày và giữ chặt các tế bào tạo xương bên trong. Một phần tế bào tạo xương sau đó chuyển hóa thành tế bào xương để xây dựng cấu trúc xương, phần còn lại hỗ trợ xương tiếp tục phát triển ở phần rìa.
Quá trình cốt hóa nội màng để tạo nên xương
Vào khoảng 6 - 8 tuần sau khi thụ thai, một số tế bào mô chuyển thành nguyên bào sụn. Sụn là chất nền bao gồm nhiều loại chất, trong đó có Collagen. Theo thời gian, sụn phát triển về kích thước và dần được thay thế bởi xương.
Trong khi xương được hình thành, sụn ở hai đầu xương (hay còn được gọi là sụn đầu xương) tiếp tục phát triển, từ đó cải thiện kích thước cơ thể. Sau giai đoạn dậy thì, sụn đầu xương dần cốt hóa hoàn toàn, cố định chiều cao của cơ thể.
Sự hình thành và phát triển của xương diễn ra qua hai quá trình chính: cốt hóa nội màng và cốt hóa nội sụn. Bổ sung đủ dưỡng chất trong giai đoạn từ 0 đến khoảng 20 tuổi sẽ giúp hệ xương phát triển khỏe mạnh.
Hệ xương có nhiều vai trò đối với cơ thể. Sau đây là những vai trò quan trọng nhất.
Vai trò của hệ xương rất quan trọng đối với hoạt động của cơ thể
Xương được tạo thành từ các mô liên kết, sau đó củng cố bằng Canxi và các tế bào xương chuyên biệt. Phần lớn các xương đều chứa tủy xương, nơi tạo ra tế bào máu. Xương giữ cơ thể và giúp toàn bộ cơ thể cử động tự do.
Bộ xương hỗ trợ và định hình cơ thể và bảo vệ các cơ quan nội tạng dễ tổn thương như não, tim và phổi. Khi cơ thể chuyển động, xương bảo vệ cho cơ quan nội tạng, hạn chế ảnh hưởng từ các tác động mạnh và các dạng chấn thương khác. Ví dụ, xương sườn bảo vệ tim và phổi, hộp sọ bảo vệ não.
Một số loại xương tạo ra tiểu cầu, hồng cầu và bạch cầu - những yếu tố không thể thiếu đối với cơ thể. Tiểu cầu hỗ trợ đông máu, các tế bào hồng cầu cung cấp oxy đến các cơ quan khác trong khi tế bào bạch cầu giúp chống lại nhiễm trùng.
Một số loại xương lưu trữ chất béo và sau đó giải phóng nó khi cơ thể bạn cần năng lượng. Đó là lý do bạn có đủ năng lượng để tập thể dục, và cũng nhờ thói quen tập luyện để đốt cháy chất béo. Hầu như các axit béo sẽ được lưu trữ ở phần mô mỡ của tủy xương.
Xương cũng có thể lưu trữ các khoáng chất khi nồng độ của các chất trong máu quá cao. Khi cần thiết, xương sẽ giải phóng các chất này vào cơ thể, đảm bảo thể chất luôn khỏe mạnh. Các khoáng chất có thể kể đến như Canxi, Phốt pho, Vitamin D…
Vai trò của xương đối với cơ thể: hỗ trợ di chuyển, bảo vệ các cơ quan nội tạng, sản xuất tế bào máu, lưu trữ và giải phóng dưỡng chất.
Sự phát triển của xương có thể phân thành các giai đoạn sau.
Sự phát triển của xương trải qua nhiều giai đoạn khác nhau
Xương phát triển từ khi còn trong bào thai, đây cũng là giai đoạn tăng trưởng “vàng” đầu tiên của cơ quan này. Trong giai đoạn này, xương phát triển khỏe mạnh và đạt chiều dài chuẩn khi mẹ đảm bảo sức khỏe dinh dưỡng. Trong thời gian 4 - 20 tuần đầu, thai nhi khỏe mạnh sẽ phát triển khoảng 25cm về chiều dài cơ thể. Như vậy, từ một phôi thai nhỏ bé, thai nhi sẽ có hình dạng như một cây thước dài.
Tiếp theo ở giai đoạn 20 - 28 tuần, chiều dài thai nhi cũng tăng thêm và đạt 35 - 40cm ở cuối tuần 28. Biểu bì, nguyên bào sợi và các biến đổi trong cơ thể góp phần tạo nên sự thay đổi này. Ở những tuần cuối của thai kỳ (28 - 40 tuần), thai nhi tăng trưởng rõ về cả chiều cao và cân nặng. Một đứa trẻ khỏe mạnh chào đời sẽ có chiều dài cơ thể khoảng 50cm, đôi khi con số này cũng tăng hoặc giảm tùy vào giới tính của trẻ.
Trẻ tăng mạnh về chiều dài xương trong 3 năm đầu đời. Các tế bào tạo xương được hình thành bởi sự kết hợp các chất canxi, phốt pho... xung quanh tế bào, dần dần tạo thành một kết cấu xương cứng hơn. Các xương tiếp tục kéo dài và mở rộng, kết quả là sau một năm đầu tiên, trẻ có thể đạt chiều dài cơ thể gấp rưỡi so với lúc chào đời. 25cm là con số đạt chuẩn mà một trẻ có thể tăng thêm sau khi tròn một tuổi.
Trong năm thứ 2, trẻ bắt đầu có sự khác biệt về chiều cao theo giới tính. Sở dĩ lúc này, các nội tiết tố đã có sự sản xuất khác nhau về giới tính, do đó xương cũng tăng trưởng không giống nhau đối với các bé trai và bé gái. 11 - 13cm là con số có thể tăng lên về chiều cao ở cuối năm thứ 2. Trong năm thứ 3, trẻ tiếp tục tăng trưởng xương và tăng thêm 8 - 8,5cm là đạt chuẩn. Từ năm thứ 3 đến khi bắt đầu dậy thì, trẻ tăng trung bình 6,2cm mỗi năm.
Trẻ tăng nhanh chiều cao trong 3 năm đầu đời
Tuổi dậy thì được xem là giai đoạn tăng trưởng “vàng” cuối cùng của xương. Bạn cần đặc biệt chăm sóc sức khỏe đúng cách để đạt mức cải thiện vượt bậc và đúng tiềm năng. Cơ bắp và khung xương là đặc trưng phát triển trong tuổi dậy thì. Khả năng tích tụ khoáng chất ở xương, những thay đổi trong quá trình trưởng thành của xương sẽ giúp bạn dự đoán khả năng phát triển xương trong giai đoạn này. Mức tăng trưởng của xương lúc này cũng chịu ảnh hưởng bởi nội tiết tố, yếu tố di truyền, dinh dưỡng, môi trường sống…
Khối lượng khoáng chất trong xương ở độ tuổi dậy thì có sự phát triển vượt bậc. Cụ thể, khối lượng khoáng chất của phần cột sống thắt lưng tăng đến gấp đôi trong thời gian 9 - 15 tuổi (nữ) và 11 - 17 tuổi (nam). Nội tiết tố tăng trưởng trong giai đoạn dậy thì được tiết ra nhiều và nhanh hơn, khoảng từ 1,5 - 3 lần so với thông thường, đó là lý do mà mức tăng chiều cao ở tuổi dậy thì chiếm tới ¼ chiều cao cố định của chúng ta khi trưởng thành.
Trẻ được chăm sóc đúng cách có thể đạt đỉnh tăng thêm 10 - 15cm về chiều cao trong một năm. Trong đó, nam giới sẽ tăng trưởng mạnh hơn nữ giới, thời gian phát triển cũng kéo dài hơn, dẫn đến chiều cao chuẩn hơn nhiều so với nữ giới khi trưởng thành. Nữ giới dậy thì ở khoảng 10 - 11 tuổi, thời gian đạt đỉnh tăng trưởng khoảng ở tuổi 12. Trong khi đó, nam giới dậy thì muộn hơn khoảng 1 - 2 năm, thời điểm đạt đỉnh tăng trưởng khoảng 13 - 15 tuổi.
Sau khi xương cốt hóa và đạt chiều dài cố định khi trưởng thành (khoảng 18 - 20 tuổi). Từ độ tuổi 25 trở đi, xương bước vào giai đoạn bảo trì và tái tạo xương. Sở dĩ do ở giai đoạn này, các tế bào hủy xương bắt đầu hoạt động, thực hiện các quá trình tạo mới và phá hủy mô xương. Để duy trì độ chắc khỏe của xương, cải thiện thời gian phục hồi tổn thương xương, bạn cần có thói quen sinh hoạt lành mạnh và chăm sóc xương đúng cách.
Đến khoảng 40 tuổi, quá trình lão hóa xương diễn ra khiến mật độ xương suy giảm, các tế bào xương giảm nhanh. Vì lý do này, việc cải thiện dinh dưỡng, tập luyện thể dục thể thao để xương chắc khỏe hơn là vô cùng cần thiết.
Xương phát triển mạnh từ giai đoạn thai nhi cho đến sau dậy thì. Từ độ tuổi 25, xương cần được chăm sóc để duy trì độ chắc khỏe. Đến khoảng 40 tuổi, xương dần lão hóa và suy giảm về mật độ.
Theo các nghiên cứu khoa học, sự phát triển của xương bị ảnh hưởng bởi những lý do sau. Đây cũng đồng thời là những yếu tố tác động đến quá trình cải thiện chiều cao của trẻ em và thanh thiếu niên.
Những yếu tố chính tác động đến sự phát triển của xương
Chế độ dinh dưỡng là yếu tố quan trọng nhất tác động đến quá trình phát triển của xương trong mọi giai đoạn. Việc bổ sung các dưỡng chất cần thiết giúp xương được nuôi dưỡng đầy đủ, trong đó có các chất cấu tạo nên xương hoặc tham gia trực tiếp vào quá trình tăng trưởng. Canxi, Collagen, Protein, Vitamin D, Vitamin K, Magie, Phốt pho, Kẽm, Kali, Sắt… là những chất dinh dưỡng quan trọng cho xương, cần được đáp ứng đủ mỗi ngày.
Di truyền là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng của xương. Tuy nhiên đây không phải yếu tố quyết định, thực tế gen di truyền chỉ ảnh hưởng khoảng 23% và hoàn toàn có thể giải quyết bằng cách đảm bảo các yếu tố còn lại được thực hiện nghiêm ngặt. Rất nhiều trường hợp có cha mẹ thấp lùn nhưng con vẫn cao bởi được chăm sóc đầy đủ về dinh dưỡng, tập luyện và nghỉ ngơi hợp lý.
Di truyền là yếu tố khó tác động nhưng có ảnh hưởng không lớn với chiều cao và xương
Các hoạt động thể chất hỗ trợ xương vận động, kích thích các mảng tăng trưởng để xương phát triển tốt hơn. Thói quen tập luyện giúp cải thiện sức khỏe xương khớp, ngăn ngừa các chứng đau khớp xương và các tổn thương khác có thể xảy ra ở cơ quan này. Những người lười vận động, thường xuyên ngồi một chỗ có hệ xương yếu và chậm phát triển hơn nhóm người có chế độ tập luyện đều đặn.
Môi trường sống ảnh hưởng đến tình trạng sức khỏe của mỗi người. Nếu bạn sống ở khu vực ô nhiễm, nhiều tiếng ồn, nguồn nước bẩn… chắc chắn sức đề kháng sẽ kém, không có không gian hoạt động ngoài trời. Nhóm người này có nguy cơ mắc bệnh từ virus, vi khuẩn bên ngoài, kéo theo khả năng phát triển thể chất (đặc biệt là xương) cũng kém đi nhiều. Ngược lại, những người sống ở khu vực trong lành có cơ hội phát triển tốt hơn, xương khớp khỏe mạnh và tăng trưởng nhanh chóng hơn.
Các yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển của xương: dinh dưỡng, vận động, môi trường, di truyền…
Sức khỏe xương khớp có thể bị suy giảm nghiêm trọng dưới tác động virus, vi khuẩn, các bệnh lý… Sau đây là những bệnh về xương phổ biến nhất.
Tổng hợp các bệnh lý phổ biến liên quan đến xương
Đối với trẻ em, xương phát triển và sửa chữa liên tục. Các mảng tăng trưởng (vùng sụn mềm gần đầu xương) hoạt động giúp phát triển xương tối ưu, mô xương cũ dần được thay thế bằng mô xương mới. Nhiều trường hợp rối loạn phát triển xương xuất phát từ những thay đổi xảy ra trong hệ thống cơ xương đang phát triển của trẻ. Tình trạng có thể tốt lên hoặc xấu đi khi trẻ lớn lên, tùy thuộc vào cách chăm sóc xương mà trẻ đang áp dụng.
Rối loạn phát triển xương còn có thể xảy ra do chấn thương, nhiễm trùng, bệnh di truyền. Hội chứng rối loạn phát triển xương có thể gây đau và đi lại khó khăn cho người bệnh. Các chuyên gia y tế phát hiện bệnh thông qua phương pháp tia X, chụp cộng hưởng từ (MRI), cùng với các thăm khám về tiền sử, triệu chứng…
Bệnh này làm cho khối lượng xương và mật độ khoáng xương đều giảm, chất lượng và cấu trúc xương cũng có thể thay đổi. Loãng xương làm giảm sức mạnh xương và tăng nguy cơ gãy xương. Nguy cơ loãng xương tăng dần theo tuổi tác, xuất hiện ở nữ giới sớm hơn nam giới.
Bệnh này ảnh hưởng đến quá trình tu sửa xương, khi cơ thể phá vỡ mô xương cũ và thay thế bằng các mô xương mới. Quá trình xây dựng lại xương diễn ra nhanh hơn ở nhóm người mắc bệnh này, kéo theo cấu trúc xương thay đổi bất thường. Xương của người bệnh có thể mềm hoặc to hơn, dễ bị biến chứng như gãy xương hay uốn cong.
Tình trạng này chủ yếu xảy ra ở trẻ em tương tự như bệnh nhuyễn xương, khác ở chỗ quá trình khoáng hóa không hoàn hảo. Trẻ còi xương có hệ xương mềm, yếu, chậm phát triển. Trẻ còi xương chủ yếu do thiếu vitamin D khiến cho cơ thể không thể hấp thụ và chuyển hóa canxi và phốt pho - 2 loại khoáng chất cần thiết cho sự tăng trưởng của xương.
Chứng còi xương khiến trẻ thấp bé, nhẹ cân
Quá trình tạo xương gặp sự cố khiến xương dễ bị rối loạn, xương giòn hơn do đột biến gen hoặc xảy ra các thay đổi về gen. Bệnh này xuất hiện do nguyên nhân di truyền là phần nhiều, được chia thành nhiều cấp độ từ nhẹ đến nặng.
Tình trạng viêm ở các mô mỡ trong xương là nguyên nhân gây ra bệnh viêm tủy xương hay còn gọi là viêm xương. Bệnh thường xảy ra khi vi khuẩn hoặc nấm xâm nhập vào xương từ máu hoặc các mô xung quanh, gây ra nhiễm trùng. Mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh này, nhưng phổ biến hơn ở trẻ nhỏ.
Đây là một bệnh về xương hiếm gặp do đột biến kích hoạt soma, khiến mô sợi bất thường thay thế cho mô xương khỏe mạnh. Các mô sợi này có tính chất như sẹo bất thường làm xương yếu hơn, thay đổi hình dạng xương và tăng nguy cơ gãy xương. Chứng loạn sản sợi thường xảy ra do đột biến gen dẫn đến các tế bào xương tạo ra một loại xương sợi bất thường. Vị trí mắc loạn sản sợi phổ biến ở xương đùi, xương ống chân, xương sườn, hộp sọ, xương chậu, xương cánh tay.
Những người mắc bệnh này có xương mềm hơn, xương không cứng lại sau khi hình thành. Bệnh nhuyễn xương xảy ra khi có sự khoáng hóa không hoàn toàn của xương, kéo theo lớp khoáng chất bao phủ bên ngoài xương cũng ít hơn. Lớp vỏ không hoàn chỉnh khiến collagen mềm, xương dễ bị tổn thương.
Tế bào trong xương phát triển ngoài tầm kiểm soát theo thời gian phát triển thành ung thư. Các tế bào ung thư này cũng có thể lan rộng đến xương từ các vùng khác của cơ thể, còn gọi là di căn xương, phổ biến nhất là cột sống.
Các bệnh lý về xương thường gặp: loãng xương, còi xương, rối loạn phát triển, nhuyễn xương, loạn sản sợi, ung thư xương…
Dựa trên kiến thức về các yếu tố ảnh hưởng đến xương và chiều cao, sau đây là các phương pháp giúp cải thiện vóc dáng, tăng cường sức khỏe xương hiệu quả và khoa học.
Tổng hợp các phương pháp phát triển xương, phát triển chiều cao
Xương mạnh mẽ hơn nhờ chế độ tập luyện đều đặn và duy trì thời gian dài. Trẻ em và thanh thiếu niên thường xuyên tập thể dục sẽ đạt khối lượng xương đỉnh cao hơn, mật độ xương tốt hơn để đạt chuẩn chiều cao. Đối với người trưởng thành, việc tập luyện giúp bạn duy trì khối lượng xương và đảm bảo mật độ xương, ngăn ngừa chứng loãng xương.
Xương là mô sống nên chúng thay đổi theo thời gian để đáp ứng với các lực tác động lên đó. Khi cơ thể thường xuyên vận động, xương sẽ thích nghi bằng cách tạo ra nhiều xương hơn, xương trở nên đặc hơn, cải thiện sức mạnh dễ dàng hơn. Ngoài ra, tập thể dục cũng giúp bạn duy trì sức mạnh cơ bắp, rèn luyện khả năng giữ thăng bằng của cơ thể, phối hợp nhịp nhàng các bộ phận. Tập thể dục mỗi ngày hỗ trợ bạn ngăn ngừa té ngã, gãy xương cũng như các tổn thương khác ở xương.
Chế độ ăn cân bằng và lành mạnh mỗi ngày giúp bạn xây dựng hệ xương khỏe mạnh ngay từ khi còn nhỏ. Ăn uống đủ chất cũng là điều cần thiết để duy trì sức khỏe xương khớp khi lớn lên. Nhìn chung, xương cần: Canxi, Vitamin D, Vitamin K, Magie, Phốt pho, Kẽm, Kali, Sắt, Collagen... Những chất này có trong nhiều thực phẩm quen thuộc hoặc có thể được bổ sung chính xác thông qua thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
TPBVSK NuBest Tall hỗ trợ phát triển xương, hỗ trợ xương chắc khỏe
TVBUY hiện là đơn vị phân phối chính hãng các sản phẩm của thương hiệu NuBest Hoa Kỳ. Trong đó, các sản phẩm thuộc dòng TPBVSK NuBest Tall là lựa chọn đáng tin cậy để hỗ trợ phát triển xương, hỗ trợ xương chắc khỏe cho trẻ 2 - 18 tuổi.
Theo dõi tình trạng xương thường xuyên là điều cần làm để nắm bắt tình trạng của hệ xương. Ngoài ra, khi có bất kỳ triệu chứng bất thường nào liên quan đến xương, bạn nên đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và thực hiện các hình thức kiểm tra cụ thể. Các xét nghiệm và kiểm tra sức khỏe xương định kỳ giúp chúng ta đảm bảo xương luôn ở trạng thái tốt nhất và có giải pháp xử lý kịp thời cho mọi tình huống.
Bên cạnh vấn đề dinh dưỡng, vận động và sức khỏe, nam nữ mọi độ tuổi nên chú ý cải thiện chế độ sinh hoạt bằng cách:
Các phương pháp giúp cải thiện sức khỏe xương và chiều cao: bổ sung đầy đủ dinh dưỡng mỗi ngày, tập luyện thể dục thể thao, sinh hoạt lành mạnh và thường xuyên kiểm tra sức khỏe.
Xương là một phần quan trọng của cơ thể con người. Để xương phát huy tốt các tác dụng cho cơ thể, chúng ta cần chăm sóc và bảo vệ xương mỗi ngày, chủ yếu nhờ thói quen sinh hoạt khoa học. Hy vọng với những thông tin vừa rồi, bạn đã có cái nhìn tổng quan hơn về sự hình thành và phát triển của xương, biết thêm các yếu tố ảnh hưởng và vấn đề liên quan đến sự hình thành và phát triển của xương. Đừng quên áp dụng các phương pháp chăm sóc sức khỏe mà TVBUY vừa chia sẻ để luôn có cấu trúc xương vững vàng, đạt chuẩn chiều cao nhé.
Cải thiện dinh dưỡng, vận động là một trong những cách tốt nhất giúp trẻ phát triển vóc dáng. Để trẻ sở hữu chiều cao chuẩn khi trưởng thành, sau đây là 7 cách tăng chiều cao nhanh chóng, hiệu quả, đơn giản nhất, dễ dàng cho trẻ thực hiện hàng ngày.
Vận động thể dục, thể thao là phương pháp rèn luyện thân thể giúp nâng cao sức khỏe, hỗ trợ xương khớp. Vậy việc tập luyện thường xuyên có giúp tăng chiều cao hay không? Để hiểu rõ hơn về vai trò và tác động của việc tập luyện đối với chiều cao, hãy cùng tham khảo ngay các bài tập giúp tăng chiều cao trong 1 tuần mà TVBUY chia sẻ dưới đây nhé!
Việc theo dõi bảng chiều cao cân nặng chuẩn cho trẻ theo từng độ tuổi đóng vai trò thiết yếu trong việc đánh giá tình trạng phát triển thể chất và tăng trưởng lành mạnh của trẻ. Các chỉ số này không chỉ giúp phụ huynh nhận biết trẻ đang phát triển bình thường hay có dấu hiệu chậm phát triển mà còn là cơ sở để phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Theo khuyến nghị từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi độ tuổi và giới tính đều có chỉ số phát triển riêng biệt, được thiết lập dựa trên nghiên cứu toàn cầu về sự tăng trưởng tối ưu ở trẻ em.
